Polskie i angielskie nazwy wszystkiego, co pada w książce — bo dokumentacja renderera, panel pluginu i rozmowa na planie są po angielsku.
Ta książka jest napisana po polsku, ale wszystko, do czego czytelnik sięgnie dalej — dokumentacja rendererów, opisy patentowe, karty katalogowe obiektywów, artykuły operatorskie — jest po angielsku. Słownik ma być mostem w obie strony.
Trzy uwagi o tym, jak go czytać.
Kolumna uwag jest ważniejsza od kolumny tłumaczeń. Kilkanaście terminów ma w angielskim dwie nazwy używane wymiennie albo jedną nazwę o dwóch znaczeniach — i to właśnie tam powstają nieporozumienia. Najgroźniejszy przypadek to aperture, które w opisie kamery renderera oznacza bramkę kadrową, a w opisie obiektywu przysłonę.
Część terminów nie ma polskiego odpowiednika i nie warto go tworzyć. Bokeh, ghost, focus shift, rolling shutter i film-out funkcjonują po polsku w oryginalnej postaci; wymyślanie zamienników utrudnia tylko szukanie w źródłach.
Podział na grupy odpowiada częściom książki. Termin szukany bez powodzenia w jednej grupie zwykle leży w sąsiedniej, bo grupy odpowiadają temu, jak zjawiska ze sobą sąsiadują — a nie temu, jak wypadają w alfabecie.
| Polski | English | Uwagi |
|---|---|---|
| współczynnik załamania (n) | refractive index | — |
| prawo Snella | Snell’s law | — |
| dyspersja | dispersion | — |
| liczba Abbego (V) | Abbe number | w źródłach też V-number |
| kron / flint | crown / flint | — |
| całkowite odbicie wewnętrzne | total internal reflection (TIR) | — |
| kąt Brewstera | Brewster’s angle | — |
| polaryzacja | polarisation | pisownia amerykańska: polarization |
| czoło fali | wavefront | — |
| długość fali | wavelength | — |
| interferencja | interference | — |
| dyfrakcja | diffraction | — |
| optyka geometryczna | geometrical optics | także ray optics |
| optyka falowa | wave optics | także physical optics |
| równanie soczewki | thin lens equation | — |
| ognisko | focal point | — |
| ogniskowa (f) | focal length | — |
| płaszczyzny główne | principal planes | — |
| powiększenie (m) | magnification | w pełni: transverse magnification |
| źrenica wejściowa | entrance pupil | — |
| źrenica wyjściowa | exit pupil | — |
| powiększenie źrenicowe | pupil magnification | — |
| przepuszczalność | transmittance | — |
| współczynnik odbicia (R) | reflectance | — |
24 haseł.
| Polski | English | Uwagi |
|---|---|---|
| pole widzenia (FOV) | field of view | kąt: angle of view |
| kąt polowy | field angle | — |
| perspektywa | perspective | — |
| punkt zbiegu | vanishing point | — |
| kompresja perspektywy | perspective compression | także lens compression — mylące |
| bramka kadrowa | camera aperture / film back / gate | NIE aperture w sensie przysłony |
| koło obrazu | image circle | — |
| współczynnik kadrowania | crop factor | — |
| ekwiwalent ogniskowej | equivalent focal length | — |
| przysłona | iris / stop | mechanizm: iris; wartość: stop |
| liczba przysłony (N) | f-number | zapis f/N |
| liczba T | T-stop | — |
| pełny otwór | wide open | — |
| drabinka przysłon | stop series | — |
| głębia ostrości | depth of field (DoF) | — |
| odległość hiperfokalna | hyperfocal distance | — |
| krążek rozmycia (c) | circle of confusion | — |
| krążek dopuszczalny | acceptable circle of confusion | — |
| płaszczyzna ostrości | focal plane / plane of focus | — |
| granica bliska / daleka | near / far limit | — |
| bokeh | bokeh | termin bez tłumaczenia |
| kocie oko | cat’s eye | także mechanical vignetting bokeh |
| cebulka | onion ring bokeh | — |
| pączek | donut bokeh | lustrzanki katadioptryczne |
| wir | swirly bokeh | — |
| krążek Airy’ego | Airy disc | — |
| kryterium Rayleigha | Rayleigh criterion | — |
| granica dyfrakcyjna | diffraction limit | — |
28 haseł.
| Polski | English | Uwagi |
|---|---|---|
| aberracja sferyczna | spherical aberration | — |
| koma | coma | — |
| astygmatyzm | astigmatism | — |
| krzywizna pola | field curvature | pełne: Petzval field curvature |
| dystorsja | distortion | — |
| beczkowa / poduszkowa | barrel / pincushion | — |
| wąsata | moustache distortion | także complex distortion |
| aberracja chromatyczna podłużna | longitudinal chromatic aberration (LoCA) | także axial CA |
| aberracja chromatyczna poprzeczna | lateral chromatic aberration (TCA) | także transverse CA |
| obwódka bokeh | bokeh fringing | objaw LoCA |
| widmo wtórne | secondary spectrum | — |
| achromat | achromat | — |
| apochromat | apochromat (APO) | — |
| anastygmat | anastigmat | — |
| sklejka | cemented doublet | — |
| szkło ED / UD / LD | ED / UD / LD glass | low-dispersion glass |
| powierzchnia asferyczna | aspherical surface | krótko: asph |
| focus shift | focus shift | termin bez tłumaczenia |
| niedokorygowana / przekorygowana | under- / overcorrected | — |
| powierzchnia Petzvala | Petzval surface | — |
20 haseł.
| Polski | English | Uwagi |
|---|---|---|
| element | element | pojedyncza soczewka |
| grupa | group | — |
| powierzchnia powietrze–szkło | air-glass surface | — |
| odcinek tylny | flange focal distance | także back focus |
| układ retrofokusowy | retrofocus design | także inverted telephoto |
| układ teleobiektywowy | telephoto design | — |
| współczynnik teleobiektywowy | telephoto ratio | — |
| wariator | variator | grupa zmieniająca ogniskową |
| kompensator | compensator | grupa utrzymująca ostrość |
| parafokalny | parfocal | — |
| warifokalny | varifocal | — |
| stało-T | constant aperture | zoom o stałej jasności |
| ostrzenie wewnętrzne | internal focusing (IF) | — |
| oddech obiektywu | focus breathing | — |
| ściśnięcie anamorficzne | anamorphic squeeze | — |
| ściśnięcie przednie / tylne | front / rear anamorphic | — |
| soczewka cylindryczna | cylindrical element | — |
| rozrzut egzemplarzy | sample variation | — |
| katadioptryk | catadioptric (mirror lens) | — |
| Double Gauss | Double Gauss (Planar) | — |
20 haseł.
| Polski | English | Uwagi |
|---|---|---|
| veiling glare | veiling glare | także flare, w węższym sensie |
| współczynnik glare | glare index | — |
| ghost | ghost | także flare ghost |
| ghost przysłonowy | iris ghost | — |
| rząd odbicia | reflection order | — |
| powłoka przeciwodblaskowa | anti-reflective coating (AR) | — |
| powłoka ćwierćfalowa | quarter-wave coating | — |
| powłoka wielowarstwowa | multicoating | — |
| odbicie resztkowe | residual reflection | — |
| przesłona wewnętrzna | baffle | — |
| czernienie krawędzi | edge blackening | — |
| gwiazdka | sunstar / starburst | — |
| reguła parzystości | even/odd blade rule | — |
| listki przysłony | iris blades | — |
| smuga anamorficzna | anamorphic streak | także blue streak |
| oś flary | flare axis | — |
| glow | glow / bloom | — |
17 haseł.
| Polski | English | Uwagi |
|---|---|---|
| mozaika Bayera | Bayer mosaic / CFA | CFA = colour filter array |
| demozaikowanie | demosaicing | — |
| szum fotonowy | photon shot noise | — |
| szum odczytu | read noise | — |
| oświetlenie od tyłu | back-side illumination (BSI) | — |
| podwójne natywne ISO | dual native ISO | — |
| blooming | blooming | — |
| halacja | halation | — |
| warstwa antyhalacyjna | anti-halation layer | — |
| ziarno | grain | szum cyfrowy to noise, nie grain |
| granulacja | granularity | miara ilościowa ziarna |
| korelacja przestrzenna | spatial correlation | — |
| winietowanie naturalne | natural vignetting | także cos⁴ falloff |
| winietowanie optyczne | optical vignetting | — |
| winietowanie mechaniczne | mechanical vignetting | — |
| zakres dynamiczny | dynamic range | — |
| bark charakterystyki | shoulder | dolna część: toe |
| obcięcie | clipping | — |
| zapis logarytmiczny | log encoding | — |
| warstwy o różnej czułości | multi-speed emulsion layers | — |
| kąt migawki | shutter angle | — |
| strobing | strobing / judder | — |
| rolling shutter | rolling shutter | termin bez tłumaczenia |
| migawka globalna | global shutter | — |
24 haseł.
| Polski | English | Uwagi |
|---|---|---|
| kamera otworkowa | pinhole camera | — |
| model cienkiej soczewki | thin lens camera model | — |
| promień pierwotny | primary ray / camera ray | — |
| rzut | projection | — |
| projekcja rektilinearna | rectilinear projection | — |
| przesunięcie kadru | film offset / lens shift | — |
| kanał pomocniczy | AOV / render pass | AOV = arbitrary output variable |
| mapa głębi | depth map / Z-depth | — |
| krycie | alpha / coverage | — |
| przenikanie planów | depth complexity | w pikselu: partial coverage |
| składowe oświetlenia | light components / AOVs | — |
| STMapa | STMap / UV map | — |
| zdjęcie dystorsji | undistort | nałożenie: redistort |
| przepróbkowanie | resampling | — |
| składanie geometrii | concatenating transforms | — |
| wartości liniowe | scene-linear values | — |
| łańcuch | chain / pipeline order | — |
| skala sceny | scene scale | — |
| punkt bezparalaksowy | no-parallax point | często mylnie: nodal point |
19 haseł.
| Polski | English | Uwagi |
|---|---|---|
| sygnatura obiektywu | lens character / lens signature | — |
| szkło szybkie | fast glass | — |
| otwarta bramka | open gate | — |
| szkło sferyczne | spherical lens | w odróżnieniu od anamorficznego |
| przejazd ostrości | focus pull / rack focus | — |
| głęboka ostrość | deep focus | — |
| dioptria dzielona | split diopter | — |
| najazd z odjazdem | dolly zoom | także Vertigo effect, trombone shot |
| kompresja planów | compression | — |
| keystoning | keystoning | — |
| ogniskowa normalna | normal lens | — |
| film-out | film-out | termin bez tłumaczenia |
| ostrość centralna | centre-weighted sharpness | — |
| proporcja projekcyjna | projected aspect ratio | — |
| czytanie kadru | shot analysis / plate analysis | — |
| trop | cue | — |
| maniera | mannerism | — |
17 haseł.
aperture. W opisie obiektywu — przysłona. W opisie kamery renderera i w metadanych — szerokość bramki kadrowej w milimetrach. Pomylenie daje kadr węższy o dwa rzędy wielkości.
focal distance. Zwykle odległość ostrzenia, nie ogniskowa. Ogniskowa to focal length. Dwa różne parametry o niemal identycznych nazwach, sąsiadujące ze sobą w większości interfejsów.
grain kontra noise. Ziarno taśmy to grain; szum matrycy to noise. Nie są zamienne — mają inną statystykę i inną korelację przestrzenną, co opisuje Rozdział 29.
flare. Bywa nazwą całej rodziny zjawisk i bywa nazwą samej poświaty. Jeśli w źródle chodzi o konkretny mechanizm, warto poszukać precyzyjniejszego terminu: veiling glare, ghost, starburst.
nodal point. W literaturze fotograficznej używany na określenie punktu, wokół którego obraca się kamera panoramiczna — a właściwym terminem jest no-parallax point, czyli źrenica wejściowa. Punkty węzłowe to co innego.
compression. W kontekście optyki — pozorne zbliżenie planów przy długiej ogniskowej. W kontekście obrazu — kompresja danych. W kontekście tonalnym — spłaszczenie zakresu. Trzy różne rzeczy pod jednym słowem.
Wszystkie sześć mają wspólną cechę, którą warto zapamiętać przy czytaniu dokumentacji: są to słowa, które w potocznym użyciu znaczą coś szerszego niż w rachunku. Kiedy w źródle padają bez definicji, warto sprawdzić w tekście, o który mechanizm chodzi — bo od tego zależy, którym wzorem z tej książki się go liczy.